ميرزا محمد حيدر دوغلات

86

تاريخ رشيدى ( فارسي )

فرزندان و نباير بسيار شدند و تفصيل احوال هر يك در يادداشت ثقات مغول نمانده است . بالجمله آنچه بنده را تحقيق شده است ، فى الجمله احوال اجداد خواقين است . اما احوال اعمام و بنى اعمام ايشان مفصلا معلوم نشد « 1 » و « 2 » بنابراين فرزندان « 3 » خضر خواجه خان ، همين محمد خان را كه نسب خواقين مغول به وى منتهى مىشود ذكر كرده شد . محمد خان ، خانى بود دولتمند و مسلمان نهاد و با عدل و داد ، و مساعى جميله موفوره به تقديم رسانيد « 4 » تا اكثر الوس مغول در عهد مبارك وى در اسلام درآمدند و در ماده اسلام مغول تشدد بسيار فرمود ، چنان كه مشهور است اگر مغولى دستار به سر نبستى ، ميخ اسب بر سر وى فرو بردى . همچنين سعىهاى بسيار كرده است ، جزاه اللّه خيرا . در السنه مغول مشهور است كه امير خدايداد شش خان را به دست خود برداشته است ، يكى از آنها اين محمد خان است . محمد خان در طرف شمالى عقبه چادر كول رباطى ساخته است از سنگ « 5 » . آن‌قدر سنگ‌هاى كلان كه آنجا به كار برده‌اند ، به غير عمارات كشمير ، ديگر جاى ديده نشده است و آن رباط مشتمل است بر پيش طاقى كه بيست گز 231 متاع « 6 » باشد . چون از در دروازه او ( 40 پ ) درآيند كوچه كه بر راستاى دروازه رفته ، قياسا ، سى گز متاع « 7 » در آنجا گنبدى شايد بيست گز بوده باشد بغايت مطبوع و بر پيشانى گنبد ممر و در اطراف گنبد و كوچه كه حجرات مطبوع ساخته‌اند و بر ضلع مغربى او مسجدى پانزده گز ساخته تمام بيوت « 8 » او زياده از بيست باب باشد . « 9 » اين همه تمام از سنگ است و در سر درهاى او سنگ‌هاى يكپاره گذاشتند كه قبل از آن‌كه عمارات كشمير « 10 » ببينم ، بغايت غريب مىنمود . 232 آن چادركول موسوم به همان رباط شده است كه عقبه تاش رباط مىگويند . در زمان محمد خان در ماوراء النهر ، از قبل ميرزا « 11 » شاهرخ ، ميرزا الوغ بيگ « 12 » دانشمند « 13 » كه

--> ( 1 ) . نت : نشده . ( 2 ) . نت : - و . ( 3 ) . نت : فرزند . ( 4 ) . نت : رسانيده . ( 5 ) . نت : - از سنگ . ( 6 ) . نگ : ارتفاع . ( 7 ) . نگ : - متاع . ( 8 ) . نت : پيوسته . ( 9 ) . نگ : مسجدى به ارتفاع 15 گز ساخته كه بيش از بيست در دارد . ( 10 ) . كشمرى . ( 11 ) . نت : قبل از ميرزا . ( 12 ) . نت : - بيگ . ( 13 ) . نت : دانستند .